نظاره شود عاملين آنها قبل از هر كس ديگر محكوم به نابودى مىشوند . ميرزا شخصي است مكتبى ، فقيه وحقوقمند ، نه خانى از خان‌ها ويا سياستمدار بىمكتبى كه بر حقوق جنگ نيز پايبند نباشد . اينجا است كه مىبينيم محقق قمى در آن سال ها سخت در تنگنا قرار مىگيرد . از طرفي تأييد فتحعلى شاه تأييد همه جنايت‌هاى آقا محمدخان است كه فتحعلى شاه به عنوان وليعهد ومرد دوم قدرت ، در كنار أو وپيشتاز ماجراهايى از قبيل ماجراى كرمان و . . . بود وهنگامى كه به سلطنت رسيد راه أو را ادامه داد . از طرف ديگر تضعيف فتحعلى شاه به منزله كمك به روسيه تزارى بود كه علاوة بر كينه مذهبي ونژادى كه نسبت به إيران داشتند ، وحشى ترين حكومت اروپاى آن روز وخونخوارترين مردم آن روز جهان بودند . اين است كه ميرزا با دقت تمام در اصدار فتوى آنچه را كه وظيفة شرعي ومكتبىاش بوده انجام داده است . هم جنگ ودفاع در برابر روس را جهاد دفاعى واجب اعلام مىكند وهم از هر نوع تأييد نسبت به فتحعلى شاه خوددارى مىنمايد . لسان الملك در حوادث سال 1223 ه‍ . ق مىنويسد : آنگاه شاهنشاه از بهر تشويق سپاه مسلمانان در محاربت ومضاربت با روسيان ميرزا بزرگ قائم مقام وزارت كبرى را فرمان كرد تا از علماى اثنى عشريه طلب فتوى كند وأو حاجى ملا باقر سلماسى وصدر الدين محمد تبريزى را براي كشف اين مسئله روانه خدمت شيخ جعفر نجفي وآقا سيد على أصفهاني وميرزا أبو القاسم جيلانى ( ميرزاى قمى ) نمود تا در عتبات عاليات ودار الأمان قم خدمت ايشان را دريابند . ونيز به علماى كاشان وأصفهان مكاتيب كرد . وبالجملة جناب حاجى ملا احمد نراقى كاشاني كه فحل فضلاى إيران بود وشيخ جعفر وآقا سيد على وميرزا أبو القاسم وحاجى ميرزا محمد حسين سلطان العلما امام جمعه أصفهان وملا على أكبر أصفهاني وديگر علما وفقهاى ممالك محروسه هر يك رساله‌اى نگاشتند وخاتم گذاشتند كه مجادله ومقاتله با روسيه جهاد في سبيل الله است وخرد وبزرگ را واجب افتاده است كه براي رواج دين مبين وحفظ ثغور مسلمين خويشتندارى نكنند وروسيان را از مداخلت در حدود إيران دفع دهند . وميرزا بزرگ قائم مقام اين مكاتيب را مأخوذ ومرتب كرده ورساله جهاديه نام نهاد . در باب جهاد همين كتاب جامع الشتات ملاحظه خواهيد فرمود كه ميرزاى قمى بيش